Bijgewerkt op 23 september 2026. Herschreven aan het begin van het stookseizoen, met de richtlijnen van brandweer en gemeente erbij.
De schoorsteen schoonmaken komt bij de meeste stokers pas ter sprake als de trek al tegenvalt. Aan het begin van het stookseizoen is de volgorde andersom: eerst het rookkanaal, dan het vuur. Dat dit geen theorie is, bleek zondag 20 september in Haren.
In het kort
- Bij hout ontstaat vooral roet en creosoot in het rookkanaal, bij pellets vooral fijne as en stof.
- Gemeente Lelystad en Veiligheidsregio Hollands Midden houden allebei minimaal één veegbeurt per jaar aan, het liefst aan het begin van het stookseizoen.
- Droog hout, van boven aansteken en genoeg lucht beperken de aanslag die erbij komt.
- Een onderhoudsmiddel tussendoor is een aanvulling en nooit een vervanging van de schoorsteenveger.
Waarom een vuil rookkanaal een probleem is
Bij elke verbranding blijft er iets achter in het kanaal. Stook je hout, dan zijn dat roet en creosoot: creosoot is de kleverige, teerachtige laag die zich vastzet aan de binnenwand. Die laag groeit het snelst bij vochtig hout en bij een te lage verbrandingstemperatuur. Hoe dikker de laag, hoe minder trek, en hoe groter de kans dat het kanaal zelf vlam vat.
Op zondag 20 september rukte de brandweer in Haren uit voor precies dat geval. De bewoners hadden de dag ervoor de open haard gebruikt en merkten dat het kanaal warm bleef en dat er rook uit de pijp kwam. Brandweerwoordvoerder Geert Anne Mollema tegen OOG: “Er was een duidelijke hitte waarneembaar in de schoorsteen.” De brandweer haalde opgehoopt materiaal uit het kanaal en veegde de schoorsteen. De bewoners kregen een stookverbod tot een erkende schoorsteenveger het kanaal had bekeken. Er raakte niemand gewond, en de brandweer gebruikte het voorval om inwoners op te roepen de schoorsteen preventief te laten controleren voor de start van het seizoen.
Hoe vaak moet de schoorsteen geveegd worden?
Daar bestaat geen wettelijk getal voor, wel een richtlijn die overal terugkomt. De gemeente Lelystad schrijft dat je de schoorsteen tenminste één keer per jaar laat vegen, het liefst aan het begin van het stookseizoen. Veiligheidsregio Hollands Midden, waar ook de brandweer achter zit, houdt dezelfde minimumfrequentie aan en raadt een erkend bedrijf aan; die controleert meteen op losse stukken, scheuren, lekkages en vogelnesten.
Houtkachel en open haard minimaal één keer per jaar
Plan de beurt vóór de eerste koude week, niet erna. Stook je dagelijks door de winter heen, dan is vaker verstandig.
Pelletkachel jaarlijks laten controleren
De brandweer adviseert een jaarlijkse controle, en zeker bij veel gebruik. De vervuiling is fijner, maar zet zich net zo goed vast in de rookgasafvoer.
Na een schoorsteenbrand eerst laten inspecteren
Een kanaal dat heeft gebrand, gaat niet zomaar weer aan. In Haren gold een stookverbod tot een erkende veger het had bekeken. Dat is de regel om te onthouden.
Wat je zelf doet tussen de veegbeurten door
Vegen haalt weg wat er al zit. De rest van het jaar bepaal je zelf hoe snel het terugkomt, en dat begint bij de brandstof en bij de manier van aansteken.
- Stook droog hout. Al ons haardhout op pallet en in dozen van 20 kilo is ovengedroogd, dus het hoeft niet eerst een zomer te liggen. Vochtig hout is de snelste weg naar creosoot.
- Steek van boven aan. Met aanmaakhout bovenop het stapeltje brandt het vuur schoner op gang. Hoe dat werkt staat in Haard aanmaken met de Zwitserse methode.
- Geef genoeg lucht. Smoren om het vuur langer te laten duren, verlaagt de temperatuur en levert precies de aanslag op die je niet wilt.
- Kijk naar het weer en de dag. Of het een verstandige avond is om te stoken, lees je in Wanneer de houtkachel wel of niet aansteken.
- Gebruik tussendoor een onderhoudsmiddel. Een schoorsteenreiniger voor de houtkachel is bedoeld voor tussen de veegbeurten door. Hij vervangt de schoorsteenveger niet, en dat is geen slag om de arm maar de bedoeling.
Pelletkachel: andere vervuiling, ander onderhoud
Een pelletkachel geeft geen creosoot, maar wel fijne as en stof die met de rookgassen meegaan en zich in de pijp afzetten. Daardoor loopt de afvoer langzaam dicht en gaat de kachel storen. De brandweer wees in Haren bovendien op de brandstof zelf: verkeerde korrels geven volgens haar een aanslag in het kanaal die het risico op brand vergroot. Welke pellets erin gaan, doet er dus toe; ons aanbod staat bij houtpellets.
Voor het tussentijdse werk zijn er schoonmaakpellets, die je meestookt zonder iets te demonteren. Ook die zijn een aanvulling op de jaarlijkse controle, niet de controle zelf.
Zet het deze maand in de agenda
September is de maand waarin een schoorsteenveger nog in te plannen is; in november is de wachttijd een heel ander verhaal. Bel dus nu, en leg tegelijk je hout klaar. Wat er verder op die lijst hoort, staat in Klaar voor het stookseizoen: dit regel je nu.